Haven

***Beste Leden,

Wij zoeken naarstig naar informatie over ons haventje van ruwweg 1900 tot 1970. Aan de hand van uw gewaardeerde inbreng kunnen we de geschiedschrijving verder voltooien. Graag uw reakties via e-mail naar het secretariaat!  Het bestuur.

***Watersport in Ellewoutsdijk

De eerste die naar mijn weten in de haven met een sportvaartuig lag was Harrie Smallegange die had een zeilkano en lag diagonaal in de zuidoost hoek van de haven.De volgende was Cor Oele met zijn zelf gemaakte zeilboot Zeemeeuw die omstreeks 1952 in de zuid oost hoek van de haven lag.In 1959 kwam Wim Paulusse met Tobbetje een zeilbootje in de noord west hoek van de haven te liggen.In die tijd was Cees van Liere havenmeester en daar moest je een ligplaats aanvragen.In die tijd kwamen er ook nog binnenvaart schepen in de haven en moest je boot wel eens verlegd worden wat niet altijd zonder lakschade gebeurde en tot ongenoegen van de binnenvaartschippers.

In de eerste jaren dat ik in de haven lag moest er geen havengeld worden betaald.In de tweede helft van de  jaren 60 kwamen er meer pleziervaartuigen in de haven, toen  was de binnenvaart al flink afgenomen alleen suikerbieten werden nog verscheept en zo nu en dan nog wat munitie naar en uit het ford. Rond die tijd kwam Henk Flipse met een zeilboot en Giel Pikkaart met zijn sloep de Oihona en Piet Remijnse met zeilboot Pieteleu in die tijd was Marien Jeremiasse havenmeester en moest er een klein bedrag aan haven geld worden betaald.

Henk Flipse is rond die tijd met het plan gekomen om aan de westkant van de haven ligplaatsen te maken voor pleziervaartuigen, want er kwamen aslmaar meer watersporter bij die hun boot via de helling in het water lieten, maar liever een vaste ligplaats hadden.Er zijn toen met een hijstelling van het Waterschap door de bootbezitters 10 palen aan de westkant in de haven geslagen en 2 aan de oostkant.Met een katrol en een lijn met een gewicht aan het eind konden de boten zo afgemeerd worden wat een geweldige vooruitgang was.Voordat Ellewoutsdijk op ging in de gemeente Borsele heeft het gemeentebestuur besloten om aan de westzijde drijvende steigers te maken voor 15 boten en dat is voor de herindeling uitgevoerd.Eind jaren 60 is ook de Meulmeester met zijn tjalk Weltevreden in de haven gekomen hij kwam uit Emmahaven in de buurt van Paal waar hij weg moest ivm dijk verzwaring en verdwijnen van de haven.Voor de Weltevreden werd ook een ligplaats gemaakt aan de westzijde.

De uitgifte van de ligplaatsen werd nu vanuit de gemeente geregeld even als het innen van de liggelden die nu ook hoger uitvielen.Verdere voorzieningen waren er op de haven niet   Alles wat er nu is, is door de watersportvereniging tot stand gekomen. In 1972 is Bob van Munster bij mij gekomen met het idee om een watersportvereniging op te richten. De eerste vergadering was op24 november 1972 en werd bezocht door 12 personen. Op 2 maart 1973 is de oprichtingsbijeenkomst geweest er waren 14 personen aanwezig en 5 personen hadden zich schriftelijk aangemeld dat waren: W.van Munster,W.Paulusse, M.Pikkaart, C.Oele, O de Visser, L .Overbeeke J de Jonge, A van Goethem, J. Overbeeke, M.Schipper, P van Loo, P.Remijnse, M van Goethem, S.Pikkaart, H.Flipse,C.J.Stouthamer, L de Jonge, P de Jonge,L. .Meulmeester. De eerste vergaderingen vonden plaats in het van Hattumhuis en de algemene vergadering na de oprichting bij co van de Guchte en later bij Jan de Rijke . De bestuurs vergaderingen waren bij Bob van Munster of Wim Paulusse thuis.

In de zomer van 1973 hebben we de eerste toertocht gehouden, tijdens deze tocht die van uit de haven via het Stoombotengat naar Terneuzen ging moesten verschillende opdrachten uitgevoerd worden. In Terneuzen hebben we de watertoren bezocht en zijn zo in contact gekomen met watersportvereniging Neusen. Hier door is ook de samenwerking met neuzen ontstaan en namen zij ook deel aan onze viswedstrijden en het organiseren van zeilwedstrijden. De viswedstrijden die we de eerste jaren hielden hadden een grote opkomst van soms wel 55 deelnemers. De gevangen vis werd na het wegen uitgedeeld aan de bejaarden van Ellewoutsdijk. Omdat we nog niet over een clubhuis beschikten hielden we de prijsuitreiking in de schuur bij Cor de Vissser, wat meestal een groot feest werd en wel eens uit de hand liep. De wens was dan ook om zelf over een clubhuis te beschikken, maar dat was niet zo eenvoudig. Terneuzen had inmiddels een nieuw clubhuis aangeschaft waardoor hun oude te koop kwam en dat moest 1500,- gulden kosten. Wij wilden dat afmeren in het schorre en hebben daarvoor vele instanties benaderd,maar Rijkswaterstaat gaf ons geen vergunning omdat het een gevaar voor de scheepvaart op kon leveren. Ook is de gedachte nog opgekomen om van het havenhuisje wat we inmiddels van de gemeente hadden gehuurd een clubhuis te maken, maar dat bleek toch echt te klein. Uiteindelijk hebben we een oude salonwagen gekocht voor 1800.- gulden en is deze door vrijwilligers opgeknapt en ingericht,waar bij Jan van Boven en Cor Stouthamer veel arbeid hebben verricht. De bar is gemaakt door Piet Remijnse . De aanschaf van deze salonwagen had bijna een bestuurscrisis tot gevolg, omdat er onvoldoende overleg was geweest tussen alle bestuursleden, maar het is toch nog goed gekomen en iedereen ging zich inzetten om alles rond te krijgen, want een ander probleem was dat we geen geld genoeg hadden. Om aan het benodigde geld te komen zijn toen aandelen uit gegeven van 100, – gulden per stuk en elk jaar werd er een uitgeloot. Zo is watersportvereniging Ellewoutsdijk tot stand gekomen.

Met vriendelijke groet, Wim Paulusse.

 

*** 1900-1970 in afwachting van reacties!

 

 

 

***Het dorp Ellewoutsdijk is gebouwd in de vroege Middeleeuwen op een smalle kreekrug in de  nabijheid van de de Honte, de latere Westerschelde. Het eind van de smalle kreekrug werd opgehoogd met 1.5 mtr grond tot een lage woonterp. Deze grond was afkomstig uit het laatste stuk van het geul die daar breder en dieper werd uitgegraven en op die manier een natuurlijke haven vormde.

Later werden vanaf de dorpsterp om het haventje heen twee dijkjes gelegd en ook langs de kreek die vervolgens aansloten op de in 1134 aangelegde dijk die de weidse omgeving rond Ellewoutsdijk tegen de zee beschermde. De huidige jachthaven ligt in het verlengde van deze kreek die door het voorliggende schorrengebied  naar de Honte liep.

Al in 1435 was er sprake van een veerdienst Ellewoutsdijk / Antwerpen. Ook was er  rond 1520 een veerdienst die vanuit de stad Goes op het dorp voer. Later,we hebben het over 1824, voeren er veerdiensten op Vlissingen, Terneuzen en Hoofdplaat.  De particuliere veerdiensten werden echter al snel overbodig na de invoering van de Provinciale veerdiensten zo  rond 1870. Het lot werd beslecht nadat  er een tweede provinciale boot werd ingezet op Terneuzen/Hoedekenskerke  en Hansweert.

Veel informatie over Ellewoutsdijk  is in de loop der eeuwen helaas verloren gegaan, vanaf  1729 is er maar bekend  archief.  Tot overmaat van ramp zijn er bij brand in 1940 alle doop- en trouwboeken verloren gegaan in het archief van Middelburg. Er zijn, jaren later, wel veel ansichtkaarten van het dorp en haventje overgebleven.  Het dorp was namelijk de standplaats voor ambtenaren  die familie  waarschijnlijk veelvuldig ansichtkaarten verstuurden. Maar ook de naar huis smachtende soldaten op het fort en schippers  die passagierden in het dorp kochten ansichtkaarten  bij de plaatselijke middenstand.

In 1813 hadden  maar liefst  negen schepen Ellewoutsdijk als thuishaven. Een zogenaamde poonschuit, vier hoogaarzen en vier hengsten, daarmee was het op Zuid- Beveland  de derde haven. In 1894 werd door de minister zelfs het onderscheidingsteken voor vissersvaartuigen uit Ellewoutdijk,  de aanduiding EWD, officieel vastgelegd.

De kaaimuren die eerst uit rijstpakwerk bestonden werden in 1884 vervangen door stenen muren.

Aan het eind van de 19e eeuw waren er verzoeken uit Ellewoutsdijk  en omringende dorpen om in de haven een aanlegsteiger te maken voor veerboten.  In 1894 werd er na diverse afwijzigingen alsnog een steiger gebouwd maar exploitatie is daarna nooit van de grond gekomen.

Vanaf 1900 werd de haven voornamelijk als landbouwhaven gebruikt. Er werden met name aardappelen en suikerbieten aan- en afgevoerd met kleine scheepjes.

 

Wordt vervolgd!